سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

199

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

رد كلام سكاكى به نظر مصنف و توضيح شارح مصنّف گويد : آنچه سكّاكى در تعريف مجاز ذكر كرده مردود است . زيرا وضع و آنچه از آن مشتق مىشود همچون لفظ [ الموضوعة ] وقتى اطلاق شده و بدون قرينه آورده مىشود شامل وضع تأويلى نميگردد . شارح گويد : زيرا خود سكّاكى نيز وضع را اينطور تفسير كرده است : وضع عبارتست از تعيين لفظ در مقابل معنا بدون وساطت چيزى ديگر يعنى بنفسه لفظ بر معنا دلالت كند . سپس گفته است : لفظ [ بنفسه ] كه آورده‌ام به منظور احتراز از مجازى است كه در مقابل معنا معيّن مىشود منتهى بكمك قرينه چه آن‌كه جاى شكّ و ترديد نيست كه [ اسد ] دلالت بر رجل شجاع دارد ولى اين دلالت به واسطه قرينه مىباشد ، بنابراين در تعريف حقيقت هيچ نيازى نداريم كه [ وضع ] را به عدم تأويل و در تعريف مجاز به تحقيق مقيّد سازيم مگر آنكه منظور از اين تقييد زيادى ايضاح بوده نه تتميم حدّ و تعريف . شرح فارسى : توضيح قوله : من انّها مستعملة الخ : ضمير در [ انّها ] به استعاره راجع است .